LỜI KHẤN NGHÈO KHÓ MỘT CHỌN LỰA
MỘT THÁCH THỨC CỦA CÁC TU SĨ
“Phải chăng lời khấn khó nghèo là một chọn lựa ngược lại trào lưu phát triển của xã hội?” Đây là một câu hỏi rất thực tế và cũng là thao thức lớn của nhiều người hôm nay. Trong một thế giới đề cao vật chất, tiện nghi và hưởng thụ, việc một tu sĩ tự nguyện sống khó nghèo dường như trở thành điều khó hiểu, thậm chí bị xem là đi ngược với tiến bộ xã hội. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu dưới ánh sáng Tin Mừng, ta sẽ nhận ra rằng lời khấn khó nghèo không phải là sự phủ nhận giá trị của phát triển, nhưng là một lời chứng cho một giá trị cao hơn: tự do nội tâm, tình yêu và sự thuộc trọn về Thiên Chúa.
Trước hết, cần khẳng định rằng Giáo Hội không chống lại sự phát triển của xã hội. Con người cần lao động, phát triển kinh tế, khoa học và văn minh để phục vụ phẩm giá con người. Chính Đức Giêsu cũng đã sống giữa đời thường, lao động tại Nagiarét và cảm thông với những nhu cầu vật chất của con người. Tuy nhiên, điều Tin Mừng cảnh báo không phải là của cải, mà là thái độ lệ thuộc vào của cải. Khi vật chất trở thành cùng đích, con người dễ đánh mất chính mình, đánh mất bình an và tương quan với Thiên Chúa.
Đức Giêsu là mẫu gương tuyệt hảo của sự khó nghèo. Ngài “vốn giàu sang phú quý, nhưng đã tự ý trở nên nghèo khó vì anh em, để lấy cái nghèo của mình mà làm cho anh em trở nên giàu có” (2Cr 8,9). Ngài sinh ra trong máng cỏ nghèo hèn, sống không nơi tựa đầu: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu” (Mt 8,20). Sự nghèo khó của Đức Giêsu không phải là thiếu thốn bi quan, nhưng là sự tự do tuyệt đối để yêu thương và trao ban. Chính vì không bị ràng buộc bởi của cải, Ngài hoàn toàn thuộc về Chúa Cha và dành trọn đời mình cho tha nhân.
Từ đó, lời khấn khó nghèo của người tu sĩ không phải là khinh chê vật chất, nhưng là chọn sống tinh thần siêu thoát. Người tu sĩ từ bỏ quyền sở hữu cá nhân để khẳng định rằng chỉ mình Thiên Chúa mới là gia nghiệp đích thực. Như Hiến pháp Dòng Trợ Thế Thánh Gioan Thiên Chúa nhấn mạnh, việc tuyên khấn khó nghèo giúp người tu sĩ “thoát khỏi của cải trần thế để được sẵn sàng hơn theo Chúa Giêsu”, tránh sự tìm kiếm lợi nhuận ích kỷ và sống đúng thân phận của người nghèo. (HP sồ 12, 13) Đây là một lời mời gọi sống công bình xã hội và liên đới với những người bé nhỏ.
Thực vậy, xã hội hôm nay dù phát triển vượt bậc nhưng vẫn đầy bất an. Người ta có thể giàu có hơn, nhưng chưa chắc hạnh phúc hơn. Nhiều người có mọi tiện nghi nhưng tâm hồn vẫn trống rỗng, cô đơn và lo âu. Điều đó cho thấy của cải vật chất không đủ để làm thỏa mãn trái tim con người. Chính vì thế, đời sống khó nghèo của các tu sĩ trở thành một dấu chỉ ngôn sứ cho thời đại: con người không sống chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ tình yêu, sự thanh thoát và bình an nội tâm.
Các vị thánh là những chứng nhân sống động cho vẻ đẹp ấy. Thánh Phanxicô Assisi đã từ bỏ gia tài giàu sang để sống giữa người nghèo, nhưng nơi ngài lại toát lên niềm vui và bình an kỳ diệu. Thánh Têrêsa Calcutta sống giữa những khu ổ chuột nghèo nhất nhưng lại trở thành biểu tượng của tình yêu và nhân phẩm con người. Các ngài chứng minh rằng nghèo khó Tin Mừng không làm con người nhỏ bé đi, trái lại làm cho con người trở nên phong phú trong tình yêu và nhân tính.
Trong ý nghĩa đó, lời khấn khó nghèo không hề đi ngược lại sự phát triển đích thực của xã hội. Trái lại, nó chất vấn một kiểu phát triển chỉ đặt nền trên hưởng thụ và tiêu thụ. Người tu sĩ sống khó nghèo nhắc cho thế giới nhớ rằng giá trị con người không hệ tại ở việc “có bao nhiêu”, nhưng ở việc “là ai” trước mặt Thiên Chúa và tha nhân. Một xã hội có thể rất hiện đại nhưng sẽ trở nên nghèo nàn nếu thiếu lòng bác ái, công bình và sự chia sẻ.
Vì thế, lời khấn khó nghèo là một chọn lựa mang tính Tin Mừng và ngôn sứ. Đó không phải là từ bỏ hạnh phúc, nhưng là chọn một con đường hạnh phúc sâu xa hơn. Không phải là chối bỏ thế giới, nhưng là sống giữa thế giới với một trái tim tự do, thanh thoát và bình an. Chính đời sống ấy đã trở thành chứng tá âm thầm nhưng mạnh mẽ rằng Thiên Chúa mới là kho tàng đích thực của đời người nói chung và với các tu sĩ nói riêng.
Ngày 14. 05. 2026
Lễ Thánh Mathia - Tông Đồ
Anthony Nguyễn Chân Hồng. OH
